Geleidelijk lijkt het tij te keren. Nu de oceanen steeds leger raken en steeds meer wetenschappers er op hameren dat er dringend actie ondernomen moet worden, lijken sommige politici enigszins wakker te worden. Kijken we echter naar Nederland en België, dan ziet het er nog niet best uit. Zo beloven de Nederlandse visserijministers al 16 jaar een belangrijk deel van de Noordzee te beschermen. Dit zou in moeten houden dat visserij daar op geen enkele wijze toegestaan is. Op dit moment wordt van het Belgische deel van de Noordzee elke vierkante meter tweemaal per jaar omgeploegd. ‘Men’ vindt dat normaal. De vis die op de bodem leeft moet immers naar ons bord… Men vergeet kennelijk dat van de van oorsprong prachtige onderwaternatuur inmiddels vrijwel niets meer over is. Ach, wat niet weet, deert toch niet!? Als Greenpeace dan zelf actie onderneemt en stenen in het water gooit om gebieden te beschermen tegen de verwoestende bodemsleepnetvisserij (boomkorvisserij), dan wordt de minister boos…! De visserijministers van Nederland (LNV) en België lijken er uitsluitend voor de vissers te zijn en niet voor de natuur. Zij vergeten echter dat het bestaan van de mens afhangt van de gezondheid van onze zeeën: ruim 70% van de wereld bestaat uit zee.

De zeeën nemen grote hoeveelheden kooldioxide (CO2) op en geven zuurstof (O2) af. Beter: gaven, want door het verdwijnen van vis en het verzuren van de zeeën, wordt nu al minder CO2 opgenomen en geven de zeeën minder O2 af. Het lijkt een levensbedreigende situatie te worden die alleen door wetenschappers begrepen wordt en waarvoor de politiek zich niet of nauwelijks interesseert, behalve wanneer zij door bijvoorbeeld Europa gedwongen wordt maatregelen te nemen. In 2009 verscheen het zogenaamde groenboek van Eurocommissaris Visserij Joe Borg. Een Groenboek is een document, waarin problemen geïnventariseerd worden en waarin aanbevelingen worden gedaan voor te voeren beleid. De Commissie nodigt overheden en andere organisaties uit om binnen een bepaalde termijn op het Groenboek te reageren. Daarna beginnen de echte onderhandelingen over het nieuwe beleid. Borg stelt dat veel mariene ecosystemen daadwerkelijk op instorten staan. 90% van alle roofvissen – die bepalend zijn voor de gezondheid van het ecosysteem – is inmiddels uit de wereldzeeën verdwenen. Van de Europese visbestanden is 88% overbevist of al ingestort. In 2013 moet een belangrijk deel van de Europese vissersvloot geëlimineerd zijn. Afwachten nu maar wat de reacties van de verschillende visserijministers zal zijn. Optimistisch hoeven we daar niet over te zijn. Zeker niet nadat men in Maart 2010 tijdens de CITES convention (Convention on International Trade in Endangered Species of Flora and Fauna) van de Verenigde niet in staat bleek de ernstig met uitsterven bedreigde blauwvintonijn en een aantal haaiensoorten (waaronder drie soorten hamerhaaien) te beschermen. Dit kwam vooral door de lobby van voornamelijk Japan bij een groot aantal door dat land gesteunde landen. Geld gaat hier dus duidelijk vóór de natuur en zeker vóór dierenwelzijn.

Jaarlijks verdrinken miljoenen zeezoogdieren, zeeschildpadden en zeevogels, omdat ze verstrikt raken in visnetten en vislijnen. Wetenschappers hebben via satellietbeelden berekend dat er zoveel ‘long lines’ in de zeeën hangen, dat de totale lengte gelijk staat aan 550 maal de omtrek van de aarde…! Ruim 22 miljoen kilometer. Vaak hebben deze long lines een lengte van meer dan 100 kilometer. De vissen, vogels, zeezoogdieren en schildpadden die in de haken vast komen te zitten sterven een verschrikkelijke dood. Vaak vechten ze meer dan 24 uur voor hun leven. Elk jaar vallen honderdduizenden zeehonden en (bedreigde) walvisachtigen ten prooi aan jagers (Canada, Groenland/ Denemarken, IJsland, Japan). Een derde van alle haaiensoorten wordt met uitsterven bedreigd – naar schatting worden jaarlijks 100 miljoen (!) haaien gedood om hun vinnen. In 2006 was dat nog 120 miljoen; het wordt alleen maar minder omdat er minder haaien zijn. Niet China, maar de Europese vissers blijken de grootste leveranciers van haaienvinnen aan het Verre Oosten te zijn. Het zijn vooral de Spaanse vissers, maar ook de Nederlanders die zich hieraan schuldig maken. De haaien worden levend van hun vinnen ontdaan en dan letterlijk weer overboord geschopt. Een gruwelijk einde. Haaienvinnensoep betekent aanzien in China en andere landen in het Verre Oosten. Winstbejag is het enige dat telt voor de vissers. Ontelbare vogels en vissen verhongeren met hun maag vol plastic dat zij voor voedsel hebben aangezien. In de Stille Oceaan drijft een continent van onafbreekbaar plastic afval, zo groot als de helft van Europa!

Inmiddels bestaan er ook al geen volledig gezonde koraalriffen meer. Hun status is ernstig bedreigd, of zij zijn al stervende of reeds dood. De verzuring speelt hier de belangrijkste rol. Koraalpoliepen kunnen maximaal 350 CO2 ppm verdragen (deeltjes per miljoen delen water). Op dit moment hebben we te maken met 388 ppm en in Kopenhagen heeft men tijdens de mislukte klimaatconferentie van december 2009 getracht afspraken te maken ter hoogte van 450 ppm. Er werd wel bijgezegd dat we hier waarschijnlijk nog bovenuit zullen komen. Volgens wetenschappers betekent dit het einde van alle koraalriffen tegen 2060. Ditzelfde lot wacht de mangrovebossen, de belangrijkste kraamkamers voor honderden vissoorten. Deze bossen worden gerooid om plaats te maken voor vis- en garnaalkwekerijen. Plaatsen waar jaarlijks tonnen antibiotica in het water gegooid worden, waardoor het grondwater vervuild wordt en de lokale mensen ziek worden. Datzelfde geldt voor veel vis- en garnalenkwekerijen die in open water gehouden worden. Pangasius bijvoorbeeld, de vis die Europa verovert, maar ook de vis die in Vietnam in het smerigste water dat er bestaat, het water van de Mekongdelta, gehouden wordt. Het water en de vis bevatten ongelofelijk grote hoeveelheden gifstoffen die elk afzonderlijk de door Europa toegestane norm ver overschrijden, en toch kan men deze vis hier overal kopen. Wetenschappers hebben met behulp van een computermodel aangetoond dat als er niets verandert, de zeeën in 2048 leeg zullen zijn. Dat wil zeggen dat dan alle commerciële vissoorten verdwenen zullen zijn. En dit geldt voor alle zeeën. In de Atlantische Oceaan en in grote delen van de Pacific (Stille Oceaan) bestond gedurende eeuwen een duurzame visserij. In de laatste decennia heeft Europa ook hier verandering in gebracht. De Europese wateren zijn bijna leeg, dus dan maar het voedsel ‘stelen’ van de mensen die vis nog als eiwitbron nodig hebben. We betalen wat geld aan de (corrupte) overheden – waarvan de lokale vissers geen cent in handen krijgen – en daarna vissen we gewoon al hun eten weg. Voor wie? Voor de Europese consument, want die weet niet beter dan dat ‘vis gezond is’. Vis MOET. Van wie? Van de ministers van Visserij en Volksgezondheid. Dit is echter de grootst mogelijke onzin: in het rijke Westen krijgen we gemiddeld al 30% te veel dierlijke eiwitten binnen en veel te weinig plantaardige eiwitten. We moeten dus vooral MINDER vis eten, of – beter nog – GEEN vis. Maar hoe zit het dan met die waardevolle Omega-3 die in viszit? Alleen vette vis bevat EPA en DHA, belangrijke Omega-3 derivaten die de vissen echter niet zelf maken. Zij krijgen het binnen via hun voedsel. In sommige soorten plantaardig plankton zitten deze vetstoffen. Dit zijn eencellige algen die prima te kweken zijn. Daar hebben we dus helemaal geen vis voor nodig. Koop alleen nog plantaardige Omega-3 olie, zoals lijnzaadolie of algenolie. Wist u dat voor 1 liter visolie tussen de 100 en 120 kilo vis dood moet! Er zijn echter bronnen die getallen tussen de 400 en 600 kilo noemen. Overigens heeft de EFSA, het hoogste voedselveiligheidsorgaan in Europa (European Food Safety Authority), aangegeven dat bij een normaal afwisselend voedingspatroon geen sprake kan zijn van tekorten en dat verminderde hersencapaciteit bij een tekort zelfs nooit is aangetoond. Hierop zinspelen de visverkopers en de visoliefabrikanten echter. Helaas spelen de vis- en visolie-industrie in op het fabeltje dat vis en visolie MOETEN, omdat anders allerlei lichamelijke en geestelijke problemen kunnen ontstaan. Niets is dus minder waar. Veel claims die de visoliefabrikanten op hun verpakkingen zetten zijn door de EFSA (European Food Safety Authority) afgewezen en mogen officieel niet meer op de verpakkingen staan. Zie verder Hoofdstuk 10.Verder barst vis – vooral vette vis en roofvis – van de gifstoffen, ook al wordt dat door de overheden en de voor de overheden werkende wetenschappers ontkend. Vis is van al het voedsel de grootste leverancier van pcb’s, dioxines en dioxineachtige pcb’s, zware metalen en brandvertragers. Inmiddels zijn duizenden verschillende gifstoffen in zee ontdekt die er door de mens gedurende 100 jaar rechtstreeks of onrechtstreeks (bijvoorbeeld via landbouw en rivieren) ingegooid werden. In zee met die troep, want daar ziet niemand het. Volgens Nederlandse onderzoekers valt het wel mee met die gifstoffen: ‘slechts’ 16% van alle dioxines en pcb’s in ons voedsel komt van vis. 16% is toch te verwaarlozen…!? En de consument slikt die informatie als zoete koek. In België aan de Universiteit van Gent, ontdekten ze dat gemiddeld zo’n 50% van alle dioxines en pcb’s in ons voedsel van vis en andere zeedieren afkomstig is.

Deze belangrijke studie wordt in Nederland gebagatelliseerd. Dioxines en pcb’s zijn uitermate giftig en zijn kankerverwekkend. Hoe zou het komen dat kanker nu doodsoorzaak nummer 1 is? Alle andere gifstoffen in vis zijn nog nauwelijks onderzocht. Maar in Europa wordt toch alles gekeurd? De waarheid is dat helaas slechts minder dan 1% van alle vis en andere zeedieren gekeurd wordt op gifstoffen. ‘Veel te kostbaar’ zeggen de overheden en de onderzoekers. De oplossing is kweekvis, zeggen sommigen. De meeste kweekvis is echter carnivoor en bestaat alleen bij de gratie van wilde vis als voedsel. Aangezien er steeds meer kweekvis komt en er steeds minder wilde vis in onze zeeën is, blijkt dit dus niet de oplossing te zijn. Verder bevat zeer veel kweekvis te hoge doses antibiotica en bestrijdingsmiddelen tegen parasieten en wordt veel kweekvis in open water gekweekt, waardoor de passerende wilde visbestanden geïnfecteerd worden. Zo is in Canada de wilde zalm al op veel plaatsen zo goed als uitgestorven. Kortom: geen goed idee dus. “We zullen moeten stoppen met vissen en vis eten” zeggen steeds meer wetenschappers. Dit alles heeft de mens vooral in de laatste 50 jaar ‘gepresteerd’. Hoe is het mogelijk? Hoe heeft dit kunnen gebeuren? Er is maar één antwoord: de drang naar geld – kost wat kost. De toekomst van de komende generaties is onbelangrijk. Eigen gewin eerst! Met het instorten van de mariene ecosystemen valt niet alleen een, voor armere bevolkingsgroepen belangrijke, voedselbron weg, maar dreigt ook de bron van al het leven op aarde op te drogen. In de oceanen voltrekken zich allerlei complexe fysische en chemische processen die het leven – ons leven! – op deze planeet mogelijk maken. Deze processen hangen nauw samen met het evenwicht tussen alle verschillende vormen van zeeleven. Als de oceanen sterven, zijn wij uiteindelijk ook ten dode opgeschreven. Zo simpel is het.

De oplossing voor dit levensgrote probleem kan net zo simpel zijn, mits wij, de vervuilende en vraatzuchtige mens, tot inkeer, en dus ander gedrag en beleid, komen. Regeringen en overheden blijken daartoe dus vooralsnog niet in staat. Gelukkig, voor ons allemaal, is er sprake van een gestaag groeiend maatschappelijk bewustzijn dat het roer drastisch om moet. Zoals bij alle belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen in de geschiedenis, komt die verandering van onderaf. Maar voor overheid en industrie, en elk individu dat (nog) deel uitmaakt van het probleem, is het niet prettig om te worden geconfronteerd met eigen falen en ongelijk. Dus wordt een breedgesteunde maatschappelijke organisatie die stenen in zee gooit om de noodzaak van het aanwijzen van zeereservaten te onderstrepen radicaal genoemd, of zelfs crimineel. En wordt de enige organisatie (Sea Shepherd) die, nota bene op grond van het natuurbeschermingshandvest van de Verenigde Naties, optreedt tegen stroperij op zee en illegale walvisjacht, aangepakt in plaats van de stropers, de échte ‘ecoterroristen’. De Nederlandse minister-president Balkenende had tijdens zijn bezoek aan Japan in 2009 de kans om een en ander aan de Japanse regering duidelijk te maken, maar helaas: toen de Japanse eerste minister aan Balkenende vroeg om de registratie van de Steve Irwin, het in Nederland geregistreerde schip van Sea Shepherd, ongedaan te maken, antwoordde Balkenende dat hij weliswaar tegen de walvisvangst is, maar vóór veiligheid op zee en dat hij een spoedprocedure in gang zou zetten om de registratie in Nederland op te heffen. Hij had moeten zeggen: “Wij zijn tegen de illegale walvisvangst, dus als Japan stopt met het jagen op deze beschermde dieren in een zeereservaat, dan kan ik u garanderen dat er geen problemen meer zullen zijn.” Maar nee, Balkenende was bang voor repercussies van die machtige economie en besloot daarvoor te buigen. Sea Shepherd is de organisatie die onder aanvoering van kapitein Paul Watson met gevaar voor eigen leven de Japanse illegale walvisvangst in de Zuidelijke IJszee onmogelijk tracht te maken. We kunnen het tij nog keren, maar niet door oeverloos te blijven praten aan vergadertafels over de meest minimale maatregelen als maximale daadkracht letterlijk van levensbelang is. Ik besef dat de oproep tot het eten van minder – of liever geen – vis een moeilijke is in een tijd dat er steeds meer overheden en organisaties oproepen ook de vleesconsumptie te verminderen, maar dit is voor de gezondheid van de wereld, het milieu, het bestrijden van de honger in de Derde Wereldlanden en … de gezondheid van de toekomstige generaties. Dus als u niet egoïstisch bent, dan denkt u aan uw kinderen en kleinkinderen. Tot slot: inmiddels weten we ook dat vissen dieren zijn die een goed ontwikkeld zenuwstelsel hebben en net als andere dieren pijn, angst en stress kunnen ervaren. Wetenschappers hebben aangetoond dat elke vorm van visserij tot de wreedste vorm van dierenmishandeling behoort. Het wordt hoog tijd dat ook hiermee rekening gehouden gaat worden en dat er – net als bij de landbouwhuisdieren – snelle dodingsmethoden en minder stressvolle vangstmethoden komen.

20 juni was Dos Winkel te gast bij argusoogradio in het programma Tero Logika:

Podcast: Play in new window | Download (Duration: 59:54 — 27.4MB) | Embed

Neem ook een kijkje op de website van Dos Winkel: http://www.dos-bertie-winkel.com

Auteur: Dos Winkel
Bron Afbeelding(en): Dos-bertie-winkel.com – The Tahoe guy @ Flickr.com

Disclaimer