Met wetsvoorstellen 31374 en 31320 gaat het niet zo vlot. Dit zijn de twee wetsvoorstellen voor de slimme meters. Door toedoen van privacy-vereniging Vrijbit is de Eerste Kamer niet akkoord met de wijzigingen in het wetsvoorstel, de zogenoemde ‘novelles’. Deze kwamen er nadat in 2009 duidelijk werd dat de slimme meters er met dwang zouden komen. Minister Maria van der Hoeven had in haar wetsvoorstel (achterin, tussendoor, onderop) strafrechtelijke vervolging met tot een half jaar hechtenis opgenomen voor weigeraars. Niemand die het zag totdat Vrijbit en Consumentenbond hier gezamelijk op wezen. Dit was de senatoren wat te gortig. Verplichting ging te ver. De minister hoefde haar werk niet over te doen, wel aan te passen met een novelle. De Eerste Kamer deed dus iets anders dan aannemen of verwerpen. Inmiddels is het wetsvoorstel weer terug in de Eerste kamer, die nog steeds deze klus voor zich uit schuift.

Waar gaat dit nou over? De slimme meter is een apparaat waarmee op afstand het energieverbruik kan worden afgelezen, zowel voor gas als stroom. Het idee is dat je hiermee een zogeheten ‘smart grid’ kunt aanleggen waarmee vraag en aanbod op elkaar kunnen worden afgesteld. Je kunt bijvoorbeeld wachten met het draaien van een wasmachine tot er windenergie beschikbaar is. Met een smart grid kan je er zelfs voor zorgen dat de was automatisch gaat draaien.

Met alleen deze kant van de zaak belicht zou je alleen voor kunnen zijn. Er zitten echter nog wat andere kantjes aan.

1.    Verplichte uitrol: In een bezoek aan Alliander van vorige maand hoorde ik dat in 2020 80% van de gebruikers in Europa een slimme meter moeten hebben. Dit verklaart waarom er zo’n druk achter zit. Vanuit de overheid en industrie lijkt het streven om de meter bij iedereen te plaatsen. Het wetsvoorstel staat de burger toe om óf de meter weigeren óf administratief uit laten zetten. Hier is de Nederlandse taal niet eenduidig want wie heeft hier iets te kiezen: de burger of de netbeheerder? U mag zelf bedenken of hier van kwade opzet sprake is. Administratief uitzetten betekent overigens dat een knopje wordt omgezet en de meter niet kan ‘zenden’.

2.    Straling: Het zenden van meetgegevens kan op verschillende manieren. Je kunt het signaal draadloos of over de draad verder sturen. Over de draad heet het PLC (power line carrier). In Italië is dat compleet uitgerold. Ook dit systeem kan straling op zich ook opleveren (80 kHz). Draadloos zijn er verschillende keuzes, met meer of minder straling, makkelijk of moeilijk te hacken. GPRS is relatief makkelijk te hacken. Er is vanuit Israelische hoek geopperd een aparte band te kiezen. Qua straling (870 MHz) lijkt het Amerikaanse ‘RF-meshed’ een ongezonde optie. Deze is minder geschikt in Nederland vanwege onze bouw en nog niet uitgesloten.

3.    Beveiliging: Het systeem wordt potentieel kwetsbaar als gebruik op afstand kan worden uitgelezen. Er is reeds aangetoond dat (nu al) geplaatste slimme meters in dat opzicht kwetsbaar zijn. Bij inbraak op het smart grid loopt de privacy gevaar. Daarnaast kan het totale netwerk worden ontregeld. Voor de slimme meters is ook de bedoeling dat gebruikers op afstand kunnen worden afgesloten, al wordt dat misschien anders genoemd. De leveranciers van de beveiliging kan je overigens ook als risico beschouwen. Goed voorbeeld is naar mijn smaak Verint/Comverse, een Israelisch bedrijf dat het systeem voor onze telefoontaps leverde. Dit bedrijf is in Brussel betrapt op spionage. Naast de afzonderlijke slimme meters is het centrale syteem een gevoelig punt. Wie daar de toegang heeft kan een heel gebied in het donker zetten.

4.    Privacy: Mensen die ‘niets te verbergen’ hebben krijgen met de slimme meter steeds meer gelijk. Er ís steeds minder te verbergen. Naast overheid willen bedrijven alles van u weten. Met de streepjescode wist de industrie wát er gekocht werd, met de klantenkaart wíe het kocht en tot slot kan de slimme meter het gebruik in kaart brengen: hóe. Het hoeft niet te verwonderen dat Google opduikt in een presentatie over ‘smart meters’. Met de gegevens van een slimme meter kunnen de activiteiten in een huis precies worden gevolgd. Ieder gangbaar apparaat laat een herkenbare vingerafdruk achter op het verbruiksprofiel. In Nederland zou zulke informatie alleen voor de netbeheerder zijn. Justitie en AIVD kan zo zien wanneer u thuis was. Deze instanties mogen alles zien wat er is opgeslagen. In ons land wordt het verbruik per kwartier bijgehouden. U mag vertrouwen hebben in de grenzeloze goedheid van déze overheid, de volgende kan zulke gevoelige informatie tegen u gebruiken. De geschiedenis toont de voorbeelden. En naast de overheid kunnen criminelen goed uit de voeten met gegevens van uw verbruik. Als ze uw vaste patronen kennen zijn ze gereed voor fysieke inbraak of identiteitsdiefstal. U doet er goed aan te weten wat dat is (documentaire).

5.    Hogere rekeningen: In de VS wordt geklaagd over hogere rekeningen sinds de installatie van een slimme meter. Dit zou verklaard kunnen worden door een hogere nauwkeurigheid van deze nieuwe meters. Om het simpel uit te leggen: sommige apparaten vragen meer stroom dan ze verbruiken. Om het uit te leggen… De zogeheten powerfactor van een gloeilamp is 1, die van een spaarlamp 0,5. Dat betekent grofweg dat deze 2 x zoveel stroom vraagt. Er zijn meer apparaten die zo’n gedrag vertonen. Een gemiddeld huishouden heeft daardoor een totale powerfactor van 0,9. Ik vond geen aanwijzingen dat hogere kosten in Nederland een probleem vormt of zal gaan vormen.

Niet alle spelers bij overheid en industrie (als u verschil veronderstelt) zijn te kwader trouw. Er zijn er maar een paar nodig om bij anderen vertrouwen te winnen voor alle aspecten van het concept smart grid. Zo lijkt de Tweede Kamer er destijds ook in getuind te zijn, door de belofte van energiebesparing.

Oxxio is de enige energieleverancier die slimme meters plaatste (naar schatting 115.000). De overige ≈145.000 zijn van de netbeheerders (Alliander, Stedin, Enexis). Ik vraag me af of de lage prijs van energie van Oxxio betaalt wordt uit gegevens van uw verbruik (Oxxio kan dit per uur uitlezen, vertelde een medewerkster). Deze meters zijn overigens nog niet deel van de kleinschalige uitrol want die komt de komende 4 jaren. Daarvoor willen de netbeheerders samen gaan inkopen en werken aan een standaard. Uiteindelijk wordt gestreefd naar een Europese norm.

Eerst zal de Eerste Kamer aan zet zijn. Zo vlak voor de provinciale verkiezingen liggen bepaalde zaken wat gevoelig. Over de slimme meter is wellicht daarom geen besluit genomen. We mogen hopen dat wanneer het besluit komt, dat het niet onder druk wordt genomen. Er is immers haast om de infrastructuur te moderniseren. Het kan daarom geen kwaad om het proces te volgen en uw waardering voor vrijheid in deze kwestie te benadrukken.

Auteur: Hendrick Smit
Bron Afbeelding: Hendrick Smit

Disclaimer